Hakan Yüksel

 

GIDA DİPLOMASİSİ

Bir Dış Politika ve Kalkınma Aracı

Gıda, insanlığın ortak ihtiyacıdır. Bu nedenle gıda yalnızca ekonomik bir ürün değil, aynı zamanda ülkeler arasındaki ilişkileri şekillendiren stratejik bir unsurdur.

Tarih boyunca tarımsal ürünler, ticaret yollarının oluşmasında, medeniyetlerin gelişmesinde, bölgesel iş birliklerinin kurulmasında ve uluslararası ilişkilerin şekillenmesinde önemli rol oynamıştır.

Günümüzde ise artan nüfus, iklim değişikliği, su kaynakları üzerindeki baskılar, küresel krizler, salgınlar, savaşlar ve tedarik zinciri kırılmaları gıdayı her zamankinden daha stratejik bir konuma taşımaktadır.

Artık ülkelerin güvenliği yalnızca sınırlarının korunmasıyla değil, toplumlarının sürdürülebilir ve güvenli şekilde beslenebilmesiyle de ölçülmektedir.

Bu nedenle gıda, yalnızca tarım politikalarının değil, dış politika, ticaret, kalkınma ve ulusal güvenlik stratejilerinin de önemli bir parçası hâline gelmelidir.

Benim "Gıda Diplomasisi" yaklaşımım, tarımı ve gıdayı yalnızca ticaret konusu olarak değil, ülkeler arasında iş birliğini geliştiren, ekonomik ilişkileri güçlendiren, kalkınmayı destekleyen ve uzun vadeli barışa katkı sağlayan stratejik bir araç olarak değerlendirmektedir.

Gıda Diplomasisinin Temel Yaklaşımı

Gıda Diplomasisi yaklaşımına göre ülkeler yalnızca ürün satmaya çalışan aktörler olmamalıdır.

Aynı zamanda;

Pazar geliştiren,

Tedarik güvenliği oluşturan,

Tarımsal iş birlikleri kuran,

Bilgi ve teknoloji paylaşan,

Kriz dönemlerinde çözüm üreten,

Bölgesel kalkınmaya katkı sağlayan stratejik ortaklar hâline gelmelidir.

Bu nedenle gıda diplomasisi yalnızca ihracat faaliyetlerinden ibaret değildir.

Üretimden ticarete, yatırım ilişkilerinden uluslararası iş birliklerine kadar geniş bir alanı kapsamaktadır.

Tarım ve Gıda Ataşelikleri

Gıda diplomasisinin etkin şekilde yürütülebilmesi için Türkiye'nin dış temsilciliklerinde tarım ve gıda alanında uzmanlaşmış bir yapılanma oluşturulmalıdır.

Bu kapsamda büyükelçilikler ve ticaret müşavirlikleri bünyesinde Tarım ve Gıda Ataşelikleri kurulması değerlendirilmelidir.

Bu yapıların;

Hedef ülkelerdeki tarım ve gıda politikalarını takip etmesi,

Pazar analizleri hazırlaması,

İthalat ve ihracat fırsatlarını belirlemesi,

Türk firmalarına rehberlik etmesi,

Yatırım ve iş birliği fırsatlarını geliştirmesi,

Kriz ve riskleri önceden raporlaması,

Yerel kurumlarla ilişkileri güçlendirmesi önemli görevler üstlenmesi sağlanmalıdır.

Tarım ve Gıda Ataşelikleri, ticaret müşavirlikleriyle koordinasyon içerisinde çalışarak Türkiye'nin tarımsal ticaret kapasitesinin geliştirilmesine katkı sunmalıdır.

Önce Pazar, Sonra Üretim

Gıda diplomasisinin temel amaçlarından biri de "Önce Pazar, Sonra Üretim" yaklaşımını uluslararası ölçekte desteklemektir.

Üretim planlaması yapılmadan önce hedef pazarların belirlenmesi, talep yapılarının analiz edilmesi ve gelecekte oluşabilecek ihtiyaçların öngörülmesi gerekmektedir.

Türkiye'nin hangi ürünü hangi ülkeye, hangi dönemde ve hangi miktarlarda satabileceği önceden planlanmalıdır.

Aynı şekilde ülkenin ihtiyaç duyabileceği stratejik ürünlerde ithalat planlaması da uzun vadeli perspektifle ele alınmalıdır.

Böylece hem üretici hem de ihracatçı daha öngörülebilir bir yapı içerisinde faaliyet gösterebilir.

Krizlere ve Geleceğe Hazırlık

Gıda Diplomasisi yalnızca bugünün ihtiyaçlarına değil, geleceğin risklerine de odaklanmalıdır.

Kuraklıklar,

Salgın hastalıklar,

Doğal afetler,

Bölgesel çatışmalar,

Tedarik zinciri kırılmaları,

Küresel gıda krizleri gibi gelişmeler karşısında ülkelerin hazırlıklı olması gerekmektedir.

Bu nedenle Türkiye bir yandan kendi gıda arz güvenliğini korumalı, diğer yandan dost ve iş birliği içerisindeki ülkelerin gelecekte ortaya çıkabilecek ihtiyaçlarını da analiz etmelidir.

Geleceğin talebini önceden görebilen ülkeler, yalnızca ticari avantaj elde etmez.

Aynı zamanda bölgesel istikrarın ve uluslararası iş birliklerinin güçlenmesine de katkı sağlar.

İhracatçıya ve Yatırımcıya Destek

Gıda Diplomasisi yaklaşımı, uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren firmaların yalnız bırakılmaması gerektiğini savunmaktadır.

İhracat yapan veya yurt dışında yatırım planlayan firmalar;

Pazar bilgisi,

Mevzuat desteği,

Ticari bağlantılar,

Risk analizleri,

Yatırım rehberliği,

Lojistik ve finansman bilgileri konularında desteklenmelidir.

Çünkü küresel rekabet yalnızca ürün kalitesiyle değil, güçlü kurumsal destek mekanizmalarıyla da kazanılmaktadır.

Sonuç

Gıda Diplomasisi yaklaşımı, gıdayı yalnızca ticari bir ürün olarak değil, ekonomik kalkınmanın, uluslararası iş birliğinin, bölgesel istikrarın ve stratejik güvenliğin önemli araçlarından biri olarak değerlendirmektedir.

Bu yaklaşımın amacı yalnızca ihracatı artırmak değildir.

Yeni pazarlar geliştirmek,

Uluslararası iş birlikleri kurmak,

Krizlere hazırlıklı olmak,

Türkiye'nin gıda arz güvenliğini güçlendirmek,

Dost ve ortak ülkelerle sürdürülebilir ilişkiler geliştirmek,

Ve Türkiye'yi küresel gıda sisteminin etkili aktörlerinden biri hâline getirmek hedeflenmelidir.

Çünkü geleceğin dünyasında yalnızca ürün ihraç eden ülkeler değil, güven oluşturan, iş birliği geliştiren ve gıda güvenliğine katkı sağlayan ülkeler öne çıkacaktır.

Bu nedenle Gıda Diplomasisi, rekabet yerine iş birliğini, bağımlılık yerine ortak kalkınmayı, kısa vadeli kazançlar yerine uzun vadeli stratejik ortaklıkları esas alan bir yaklaşım olarak değerlendirilmelidir.