Tarım ve Gıda Sektörü Küresel Haftalık Gündem Notu -2026 Ocak 1. Hafta

 

Tarım ve Gıda Sektörü Küresel Haftalık Gündem Notu
Dönem: 29 Aralık 2025, 5 Ocak 2026
Haftanın ana mesajı: Gıda arz güvenliği gündemi, Karadeniz lojistiğindeki risk primi ve büyük üreticilerin iç arzı önceleyen politikaları nedeniyle yeni yıla yüksek oynaklık potansiyeliyle giriyor.

1) Jeopolitik ve lojistik, Karadeniz risk primi yeniden görünür

Karadeniz’de liman ve sivil gemi güvenliğine dönük saldırı haberleri, tahıl ticaretinin fiziksel akışından bağımsız olarak navlun, sigorta ve teslim sürelerinde risk primi algısını canlı tutuyor. Bu tür gelişmeler, piyasalarda “arz var, maliyet oynak” denklemine yol açtığı için fiyat beklentilerini de yukarı yönlü kırılganlaştırabiliyor.

2) Çin, gıda güvenliğini stratejik öncelik olarak sert biçimde tekrar etti

Çin’in 29, 30 Aralık tarihlerindeki Merkez Kırsal Çalışma Konferansı sonrasında, tahıl ve yemeklik yağ üretimini istikrarlı tutma, yüksek standartlı tarım arazisi ve modern tarım teknolojileriyle kapasite artırma vurgusu öne çıktı. Aynı akışta, toplam tahıl üretiminin 2025’te 714,9 milyon ton ile rekor olduğu ve 2024’e göre yüzde 1,2 arttığı bilgisi paylaşıldı. Bu yönelim, büyük alıcıların küresel ticarete bağımlılığı azaltma hedefini güçlendirdiği için orta vadede arz, talep dengelerinde dönemsel dalgalanma riskini büyütür.

3) Güney Amerika, buğdayda güçlü arz sinyali verdi, mısır ve soyada ocak yağışları kritik

Arjantin’de 2025, 26 buğday sezonu “beklentilerin üzerinde” bir tabloyla kapanıyor. Ülkenin iki büyük borsasının tahminleri 2025, 26 buğday hasadının 27,1 ila 27,7 milyon ton aralığına çıkabileceğini, bunun da ülke için rekor seviyeye işaret ettiğini söylüyor. Bu, küresel buğday arz algısını kısa vadede rahatlatıcı bir unsur olabilir.
Buna karşılık, yeni yılın ilk günlerinde piyasa notlarında Brezilya’da genel olarak olumlu koşullar, Arjantin’de ise bazı bölgeler için daha kuru hava riskinin izlenmesi gerektiği vurgulanıyor. Ocak yağışları, özellikle mısır ve soya verim beklentileri açısından belirleyici olmaya devam ediyor.

4) İklim ve ürün deseni, Akdeniz kuşağında dönüşüm hızlanıyor

Akdeniz kuşağında artan sıcaklık ve kuraklık baskısının, geleneksel ürünlerde verim ve kalite riskini büyüttüğü, bazı bölgelerde ise üreticiyi daha tropik meyve desenlerine yönelttiği görülüyor. Sicilya örneğinde muz, mango, avokado gibi ürünlere geçişin hızlandığı ve limon, portakal gibi geleneksel ürünlerde sıcaklık, aşırı hava olayları ve su stresi nedeniyle verim baskısının arttığı aktarılıyor. Bu eğilim, Avrupa’nın tarımsal rekabet coğrafyasında kuzeye ve daha yüksek rakımlara kayış ihtimalini güçlendiriyor.

5) Girdi piyasaları, gübrede yön aşağı ama belirsizlik sürüyor

Kısa vadeli göstergelerde bazı gübre kalemlerinde fiyatların gerilediğine dair işaretler var. ABD perakende fiyat takiplerinde DAP dahil bazı ürünlerde haftalık, aylık düşüşler raporlanıyor, bu veriler küresel piyasanın tamamını temsil etmese de eğilimi izlemek açısından sinyal üretir.
Orta vadede ise Dünya Bankası değerlendirmesi, gübre fiyat endeksinin 2026 ve 2027’de gevşemesinin beklendiğini, 2025’te urea tarafında sıkılaşma kaynaklı artışlar görüldükten sonra 2026’da gerileme öngörüldüğünü, yukarı yönlü risklerin ise yeni kısıtlar ve enerji maliyetleri gibi başlıklarda toplandığını ortaya koyuyor.

6) Takvim, ocak ayında iki kritik veri penceresi var

Piyasaların yılın ilk güçlü referans setini alacağı iki tarih öne çıkıyor.
FAO Gıda Fiyat Endeksi için 2026’daki ilk açıklama tarihi 9 Ocak 2026.
USDA WASDE için 2026’daki ilk açıklama tarihi 12 Ocak 2026.
Bu iki tarih, kamu iletişimi, satın alma planı, stok ve sözleşme stratejileri açısından senaryo bazlı yönetilmesi gereken bir pencere oluşturur.

Türkiye için kısa çıkarım seti

Türkiye açısından bu hafta okuması üç noktada netleşiyor. Birincisi, Karadeniz lojistiğinde güvenlik gündemi, fiziksel arzdan bağımsız biçimde maliyet ve zamanlama riski yaratır.
İkincisi, Çin’in üretim istikrarını sertleştiren politikası, büyük alıcıların iç arz güvenliği refleksinin güçlendiğini gösterir, bu da küresel fiyatların “normalleşme hızını” yavaşlatabilir.
Üçüncüsü, Arjantin’den gelen güçlü buğday arz sinyali kısa vadede rahatlatıcıdır, ancak iklim ve jeopolitik riskler nedeniyle kalıcı sakinlik varsayımı yapmak doğru olmaz.

Önümüzdeki 7 gün için izleme listesi

1. FAO Gıda Fiyat Endeksi 9 Ocak açıklaması, tahıl, yağ, şeker alt kırılımlarındaki yön.
2. USDA WASDE 12 Ocak raporu öncesi piyasa beklentileri ve revizyon anlatıları.
3. Karadeniz limanları ve gemi güvenliği kaynaklı sigorta ve lojistik maliyet göstergeleri.
4. Güney Amerika’da ocak yağışları, özellikle Arjantin’de kuraklık sinyalleri ve Brezilya’da üretim beklentisi.