TARIM VE GIDA SEKTÖRÜ KÜRESEL HAFTALIK GÜNDEM NOTU (KHG)
Dönem: 21–28 Kasım 2025
1) Büyük resim: “arz var, risk de var”
Tahıllar genel olarak arzlı, fakat bölgesel iklim sapmaları (erken sezon kuraklık, aşırı yağış, tropik fırtına) ekim/hasat ritmini zorluyor. AMIS, kışlık buğday ekiminde Çin-AB-Ukrayna hattında “erken sezon kuraklığı”na, Çin/ABD’de mısır hasadında aşırı yağış baskısına dikkat çekiyor.
Piyasada “bilgi sisi” büyüyor: ABD hükümet kapanması, kritik raporların akışını aksatıyor, AMIS ayrıca USDA verilerinin 12 Eylül 2025’ten beri güncellenmediğini not ediyor.
2) Ticaret & emtia: ABD–Çin soya fasulyesi hattı yeniden açılıyor
Çin, ABD’den en az 10 gemi soya alımı yaptı (yaklaşık 300 milyon $, 600 bin–975 bin ton bandı; Ocak sevkiyatları). Bu, aylar süren zayıf alım döneminden sonra belirgin bir “ısınma” sinyali.
Buna paralel olarak ABD Körfez terminallerine Çin için soya ve sorgum yükleyecek gemiler yeniden görülmeye başladı (yıl içindeki ilk sevkiyatlar olarak raporlandı).
AMIS de, ABD-Çin arasında “yeni bir çerçeve” beklentisinin soyada fiyatları yukarı çektiğini, ama çerçevenin bağlayıcılığı/volümü netleşmediği için yukarı yönün sınırlı olabileceğini vurguluyor.
3) Karadeniz/Avrasya: Buğdayda vergi/duty sinyali
Rusya buğday ihracat vergisi/duty 26 Kasım itibarıyla 232,3 ruble/ton seviyesine yükseltildi (haftalık artış %14,6 olarak yansıtıldı).
4) Gübre: arz kısıtları yeniden sahnede
AMIS’e göre Çin, bazı gübre türlerinin ihracatını askıya aldı (MAP/DAP, üre ve bazı üre çözeltileri dahil). Bu, 2026 sezon maliyetleri açısından “erken uyarı” niteliğinde.
Aynı bölümde Hindistan’ın rabi sezonu için fosfat/potasyum bazlı destek oranlarını güncellediği de yer alıyor (piyasa dengeleme aracı olarak izlenmeli).
5) Lojistik: navlun cephesinde tablo
AMIS “Ocean freight” göstergelerinde Baltic Dry Index’in Ekim’de aylık %6 düşmesine rağmen yıllık bazda ~%20 yukarıda olduğunu, GOFI’nin ise aylık gerileyip yıllık arttığını raporluyor.
6) Gıda güvenliği/insani tablo: fon daralması ana risk
WFP’nin 2026 görünümünde kriz seviyesinde açlık yaşayanların 318 milyon olabileceği, fakat fon yetersizliği nedeniyle yardım kapasitesinin 110 milyon kişiye düşebileceği vurgulanıyor.
Nijerya için WFP uyarısı: 2026’da 35 milyon kişinin gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalabileceği, ~15 bin kişinin “felaket” (IPC 5) düzeyinde olabileceği bildiriliyor.
FAO–WFP “Hunger Hotspots” erken uyarısı da Kasım 2025–Mayıs 2026 döneminde 16 ülke/territory için kötüleşme riski söylüyor.
7) İklim & su: Orta Doğu’da “kuraklık artık jeopolitik”
İran ve Dicle–Fırat havzasındaki 5 yıllık kuraklığın şiddetinin, insan kaynaklı iklim değişikliği ve sosyo-ekonomik su stresleriyle arttığını raporlayan çalışma 21 Kasım’da yayımlandı.
Irak’ta rezervuar seviyelerindeki sert düşüş, tarım/su yönetimi baskısını görselleştiriyor (NASA).
FEWS NET analizi de, Irak’ta 2025/26 sezonu boyunca kuraklık baskısının sürebileceğine işaret ediyor.
8) Hayvan sağlığı: biyogüvenlik yeniden manşet
Birleşik Krallık’ta kuş gribi nedeniyle yaklaşık 300 bin kanatlı itlafı (Noel kümes hayvanı arzında sıkışma riski) gündeme geldi.
Türkiye için “hemen aksiyon” çıkarımları (pratik radar)
1. Soya/yağlı tohum: ABD–Çin hattı açılırken Güney Amerika primleriyle fiyat makası yakından izlenmeli.
2. Buğday & Karadeniz: Rusya’nın duty adımı, bölgesel teklif/rekabet dinamiklerini oynatabilir.
3. Gübre tedariki: Çin kaynaklı ihracat freni + Hindistan destekleri = 2026 ilk yarı fiyat oynaklığı riski.
4. Su-jeopolitiği: Dicle–Fırat havzasında kuraklık “tarım” değil “ulusal güvenlik” başlığına dönüyor.
5. Biyogüvenlik: Kuş gribi dalgası, ithalat/ihracat ve fiyatlara hızlı yansıyabilir.
0 Yorumlar