TARIM VE GIDA SEKTÖRÜ KÜRESEL HAFTALIK GÜNDEM NOTU -2025 ARALIK 4. HAFTA

 

 

TARIM VE GIDA SEKTÖRÜ KÜRESEL HAFTALIK GÜNDEM NOTU

Dönem: 23-29 Aralık 2025 – 2025 ARALIK 4. HAFTA

1) Küresel dengeyi etkileyen ana sinyaller

Bu hafta küresel tarım ve gıda gündeminin ortak teması, arz güvenliği ile jeopolitik risk, su stresi ve biyogüvenlik eksenlerinin aynı anda baskı üretmesidir. Karar vericiler için kritik soru şudur. Üretim kapasitesi artarken, lojistik, su ve hastalık riskleri aynı hızla yönetilebiliyor mu.

2) Ticaret ve lojistik, Karadeniz hattında kırılganlık

Ukrayna limanlarına yönelik saldırıların Aralık ayı boyunca ihracat kapasitesini düşürdüğü, bazı teslimatların aksadığı ve özellikle tahıl ve ayçiçek yağı akışında daralma yaşandığı bildirildi. Bu gelişme, Karadeniz kaynaklı tahıl arzı ve navlun risk primi açısından izlenmesi gereken bir sinyal üretmektedir.

3) Asya, üretim istikrarı ve kendine yeterlilik vurgusu

Çin, 29-30 Aralık tarihli kırsal çalışma gündeminde tahıl ve yenilebilir yağ üretimini istikrara kavuşturma, yüksek standart tarım arazisi, modern tarım teknolojileri ve üretici gelirini güçlendirme yönünde mesajlar verdi. Bu yaklaşım, 2026 boyunca Asya’nın büyük alıcı ve üretici davranışlarının daha stratejik yönetileceğine işaret ediyor.

4) Su stresi, pirinçte sürdürülebilirlik tartışması

Hindistan’ın küresel pirinç ticaretindeki ağırlığı sürerken, yoğun pirinç üretimi bölgelerinde yeraltı suyu baskısının arttığı, politika teşviklerinin ürün desenini kilitlediği ve ürün çeşitlendirme ihtiyacının yükseldiği analiz ediliyor. Bu başlık, sadece Hindistan için değil, küresel pirinç arzının sürdürülebilirliği açısından da stratejik bir risk alanıdır.

5) Güney Amerika, buğdayda güçlü sezon ve fiyat beklentisi

Arjantin’de buğday hasadının beklentilerin üzerinde seyrettiği ve rekor seviyelere işaret eden tahminlerin paylaşıldığı görülüyor. Bu gelişme, Karadeniz’deki lojistik baskıların olduğu bir dönemde küresel buğday dengesine kısmi rahatlatıcı etki yaratabilir, fiyat etkisi ise navlun ve stok davranışına bağlı kalacaktır.

6) Hayvancılık ve gıda güvenliği, kuş gribi hattı yeniden yükselişte

Birleşik Krallık’ta Aralık sonu itibarıyla yeni doğrulamalarla H5N1 vakalarının sürdüğü ve itlaf ile koruma gözetim zonlarının uygulandığı bildiriliyor. Avrupa genelinde de yüksek dolaşım nedeniyle biyogüvenlik, erken uyarı, izleme ve kontrol zonları yaklaşımı öne çıkıyor. Bu tablo, kanatlı ürünlerinde arz, maliyet ve ticaret kısıtları riskini dönemsel olarak yükseltir.

7) Fiyat endeksi, son teyit edilen küresel gösterge

FAO Gıda Fiyat Endeksi’nin Kasım 2025’te 125,1 puana gerileyerek üst üste üçüncü aylık düşüşü sürdürdüğü resmi olarak yayımlanmış durumda. Bu veri, haftalık izleme notlarında baz alınacak en güncel FAO göstergesidir.

 

Türkiye ve TARIMKON için net okuma ve aksiyon önerisi

1. Karadeniz lojistik riski için, kritik ürünlerde ithalat, ihracat ve iç piyasada fiyat geçişkenliği senaryolarını üç bantta izleyin. Normal akış, kısmi aksama, ciddi aksama. Bu üç bant için haftalık bir risk göstergeleri panosu kurun.
2. Su stresi ve ürün deseni başlığında, pirinç ve su yoğun ürünlerde orta vadeli strateji üretirken, yalnız verim değil, su verimliliği ve toprak sağlığı göstergelerini karar kriterine yükseltin. Hindistan örneği, teşvik tasarımının sahadaki davranışı nasıl kilitlediğini açık biçimde gösteriyor.
3. Kuş gribi ve kanatlı tedarik zinciri için, biyogüvenlik iletişimini ve saha uygulama standardını güçlendirin. Tedarik ve fiyat oynaklığı riskine karşı, alternatif tedarik planı ve hızlı bilgilendirme protokolü oluşturun.
4. Teknoloji ve gençlik kapasitesi açısından, ISFN gençlik çalıştayları gibi mekanizmaları, yalnız etkinlik değil, ölçülebilir çıktılar üreten bir savunuculuk üretim hattına dönüştürün. Her çalıştay için en az üç somut çıktı hedefleyin. Kamuya açık ortak çağrı metni, saha veri özeti, politika öneri notu.

 

Gelecek hafta izlenecek 6 gösterge

• Karadeniz sevkiyat akışı, liman operasyon kapasitesi ve sigorta navlun primi göstergeleri.
• Buğday arzı, Arjantin gerçekleşen hasat ve ihracat temposu.
• Pirinç ve su, Hindistan ürün deseni ve yeraltı suyu baskısına ilişkin yeni politika sinyalleri.
• Kuş gribi vakaları, Avrupa ve Birleşik Krallık doğrulamaları ve kontrol zonları.
• Çin tarım politikası uygulama adımları, teknoloji, arazi, üretici geliri ekseni.